Rupsen bestrijden

Hoe bestrijd ik rupsen het beste?

Rupsen voorkomen is effectiever dan bestrijden. Bescherm gevoelige gewassen met insectengaas en controleer planten regelmatig op rupsen. Trek natuurlijke vijanden zoals vogels, sluipwespen en gaasvliegen aan. Maak je rupsgevoelige gewassen onaantrekkelijk met sterk geurende kruiden, knoflookspray en lavameel. Mocht de rupsenplaag toch te groot worden, bestrijd de rupsen dan met het biologische middel Bacillus thuringiensis (BT).

Rupsen zijn enorme, vraatzuchtige monsters die hele planten in korte tijd tot een gatenkaas kunnen vreten. Vooral koolgewassen, tomatenplanten en paprikaplanten zijn geliefde doelwitten waar vlinders en motten graag hun eieren op afzetten.

In deze blog leggen we uit wat je kunt doen om rupsen te voorkomen en hoe je ze biologisch kunt bestrijden als je er toch last van krijgt

Hoe voorkom je rupsen?

Rupsen herkennen

Meest voorkomende rupsen in de moestuin

Hoe rupsen biologisch bestrijden?

Tegen welke rupsen werkt BT?

Beste biologische methode tegen rupsen?

De beste manier om rupsen te bestrijden is voorkomen dat ze zich vestigen. Bescherm gewassen met insectengaas, controleer planten op eitjes en stimuleer natuurlijke vijanden zoals vogels en sluipwespen. Lavameel, geurige kruiden en knoflookspray kunnen daarnaast helpen om vlinders en motten uit de buurt van rupsgevoelige gewassen te houden.

Er zijn vier manieren om rupsen te voorkomen:

Planten controleren op rupsen

Fysieke barrières

Natuurlijke vijanden aantrekken

Bladverharding en geurverwarring

De beste manier om rupsen te bestrijden, is voorkomen dat ze massaal verschijnen. Controleer rupsgevoelige gewassen, zoals kool-, paprika- en tomatenplanten, wekelijks op eitjes en jonge rupsen. Ontdek je eitjes of rupsen? Verwijder ze dan direct om een plaag te voorkomen.

Zorg dat de vlinders en motten niet bij de planten kunnen om eitjes te leggen.

In de kas: Doordat de temperaturen in een kas hoger zijn en er meestal minder natuurlijke vijanden zijn van rupsen, kan een rupsenplaag in een kas heel hard gaan. Gelukkig kun je in een kas ook makkelijker vlinders en motten buitenhouden. Scherm de luchtramen en de ingang af met insectengaas. Zo houd je de motten en vlinders effectief buiten de deur en heb je geen last meer van rupsen in de kas.

In de volle grond: Koolgewassen die buiten groeien zijn ontzettend gevoelig voor rupsen. Deze kun je het beste bescherming bieden tegen vlinders en motten door ze onder een tunnel van insectengaas te kweken. Als alternatief voor insectengaas kun je ook vliesdoek gebruiken.

Vogels: Vogels zijn rasechte rupsenverorberaars – vooral wanneer ze jongen hebben. Met name koolmezen, pimpelmezen en de kwikstaart eten gigantische hoeveelheden rupsen.

Vroeger bij mijn vader in de kas met tomaten hadden we ook elk jaar tientalle kwikstaartjes met jongen. Deze aten zoveel rupsen weg, dat ze de plaag onder controle hielden.

Lok dus zoveel mogelijk vogels naar je moestuin op de volgende 3 manieren:

Nestkastjes ophangen: Hang nestkastjes op voor mezen. Een enkel mezenkoppel voert vele rupsen per dag aan hun jongen.

Schuilplaatsen creëren: Zorg voor dichte hagen rondom je moestuin. Dit biedt een veilige schuil- en nestplaats voor vogels.

Bijvoeren in de winter: Door vogels in de winter bij te voeren, zorg je ervoor dat ze ook in het voorjaar in de buurt van jouw moestuin blijven wonen.

Nuttige insecten lokken: Sluipwespen en gaasvliegen zijn dol op rupsen en hun eitjes. Plant wilde bloemen zoals klaprozen, dille, venkel, goudsbloem en dahlia’s in de buurt van je vruchtgroenten om deze biologische bestrijders aan te trekken.

Maak je gewassen simpelweg onaantrekkelijk voor passerende motten en vlinders. Het is niet dat je geen last van rupsen zal krijgen, maar de plaag is meestal minder heftig en zal minder snel gaan.

Lavameel: Bestuif de bladeren regelmatig met lavameel als de druk van vlinders hoog is.

Veel tuinders ervaren minder rupsendruk na toepassing van lavameel. Rupsen vinden de textuur van lavameel vreselijk om over te kruipen en van te eten. Daarnaast versterkt lavameel de celwand van de plant, waardoor deze simpelweg 'taaier' wordt voor insecten.

Lavameel kan je heel makkelijk verstuiven met een poederverstuiver van Birchmeier.

Combinatieteelt: Plant sterk geurende kruiden zoals bieslook, knoflook, tijm of rozemarijn tussen je tomaten, paprika's en koolgewassen. Deze sterke geuren maskeren je vruchtgroenten en koolgewassen enigszins, waardoor motten ze minder snel ontdekken.

Knoflookspray: Je kunt ook zelf een knoflookspray maken om vlinders en motten (en andere insecten) door middel van sterke geur weg te houden.

Door je planten regelmatig in te spuiten met deze knoflookspray, het liefst nog voordat het rupsenseizoen begint, zullen motten en vlinders liever andere planten kiezen om hun eieren op af te zetten. Dit komt omdat jouw groenteplanten dan zo ontzettend stinken. Elk voordeel heeft zijn nadeel.😉

Let wel knoflookspray is geen wondermiddel. De werking is vooral afwerend en wisselt sterk per situatie.

Het lijkt een open deur: als je gewas vol gaten zit, heb je rupsen. Toch moet je beter kijken om een plaag écht vroegtijdig te herkennen. De vroege vraatschade van jonge rupsen kan namelijk sterk lijken op de vraatschade van slakken, vooral bij lage gewassen. Je kunt het verschil als volgt herkennen:

Slakken: Laten altijd glanzende slijmsporen achter op het blad.

Rupsen: Laten geen slijm achter, maar wel kleine zwarte korreltjes (rupsenpoep) rondom de vraatschade. Zie je deze korreltjes? Dan weet je zeker dat je met rupsen te maken hebt.

Heb je ondanks alle preventieve inspanningen toch last van rupsen in je groenteplanten? Gelukkig hoef je niet direct naar chemische bestrijdingsmiddelen te grijpen om je oogst te redden. Er zijn uitstekende biologische en milieuvriendelijke manieren om een rupsenplaag zonder gif te bestrijden.

We beschrijven hier drie manieren:

Mechanisch bestrijden

Rupsen bestrijden met aaltjes

Rupsen bestrijden met Bacillus thuringiensis

Bij een beginnende of kleine aantasting is handmatige controle vaak de snelste oplossing. Controleer de onderkant van het blad: veel rupsen bevinden zich het liefst aan de onderkant van bladeren, maar dit verschilt wel per soort. Kom je een rups tegen? Haal deze van de plant.

Wanneer handmatig verwijderen niet meer haalbaar is, kiezen veel tuinders voor een biologische bestrijding. Bacillus thuringiensis (BT) is geschikt voor rupsen die van bladeren eten, terwijl aaltjes vooral worden ingezet tegen rupsen en poppen die in of op de bodem leven.

Aaltjes (nematoden) zijn microscopisch kleine wormpjes die actief op zoek gaan naar hun gastheer (bijvoorbeeld rupsen). Zodra ze de rups binnendringen, laten ze een speciale bacterie los. Deze bacterie maakt de rups ziek, waardoor de gastheer al binnen 1 tot 3 dagen sterft.

Omdat aaltjes gevoelig zijn voor UV-licht en snel uitdrogen, zijn ze de perfecte biologische bestrijding tegen bodeminsecten. In vochtige grond blijven ze lang actief. Dit maakt ze dé biologische oplossing tegen aardrupsen en mottenlarven die in de bodem verpoppen of overwinteren

Bacillus thuringiensis is een bacterie die van nature in de bodem voorkomt. Wat deze bacterie zo bijzonder maakt, is dat hij heel gericht specifieke insectenlarven uitschakelt, terwijl hij volstrekt onschadelijk is voor mensen, huisdieren en nuttige insecten zoals bijen en lieveheersbeestjes.

BT (Bacillus thuringiensis) werkt doordat rupsen de bacterie via bladeren opnemen. In hun basische maag worden speciale eiwitten die de bacterien produceren(Cry-toxinen) actief, waardoor de darmwand wordt aangetast en de rups stopt met eten. Binnen enkele dagen sterft de rups.

Bacillus thuringiensis wordt ook wel afgekort tot Bt. Er bestaan verschillende Bt-stammen die elk een specifieke insectenlarve bestrijden.

Onze biologische BT-rupsenbestrijding bevat twee krachtige bacteriestammen: aizawai en kurstaki. Beide stammen zijn uiterst effectief tegen jonge rupsen. Dankzij deze unieke dubbele werking pak je in één klap de meest voorkomende rupsensoorten in de moestuin aan.

Bacillus thuringiensis werkt het beste tegen rupsen die op het blad leven. Rupsen die in de grondleven werkt BT minder goed en heeft aaltjes de voorkeur.

Onze biologische BT-rupsenbestrijding bevat twee krachtige bacteriestammen: aizawai en kurstaki. Beide stammen zijn uiterst effectief tegen de meeste rupsen in de moestuin.

Hieronder een de belangrijkse rupsensoorten waartegen BT goed werkt.

Bacillus thuringiensis (BT) en aaltjes vullen elkaar uitstekend aan. Waar BT de beste keuze is voor rupsen die op de bladeren van planten leven, kies je voor aaltjes bij rupsen die in de bodem leven, zoals aardrupsen.

Aaltjes gaan actief op zoek naar een gastheer wat in de grond belangrijk is voor een goede werking. maar zijn zeer gevoelig voor uitdroging en UV-straling. Daarom moeten ze vooral onder vochtige omstandigheden worden toegepast in de grond.

De eiwitten in Bacillus thuringiensis die de rupsen doden, blijven na het opdrogen nog enkele dagen werkzaam, al neemt de effectiviteit af door zonlicht en regen. Belangrijk om te weten: BT gaat niet actief op zoek naar rupsen. De rupsen krijgen de bacteriën binnen doordat ze eten van het blad waarop de vloeistof is gespoten. Het goed spuiten van door rupsen aangetasten planten is er belangrijk voor een juiste werking. Denk hierbij ook aan de onderkant van het blad.

Daarnaast is Bacillus thuringiensis (BT) in de verpakking anger houdbaar dan levende aaltjes. Aaltjes hebben een beperkte houdbaarheid en moeten na aankoop binnen enkele weken worden gebruikt. BT is daarentegen – mits droog bewaard – maandenlang houdbaar.

Hopelijk helpen mijn preventieve tips om rupsen helemaal te voorkomen en mocht er toch een rupsenplaag ontstaan, dan weet je hoe je rupsen git vrij kunt bestrijden. Zodat je groenteplanten gezond blijven en volop een heerlijke oogst opleveren.