Zaadvast, F1 en heirloom

Verschillende tomatenzaad vormen, weet jij het verschil?

Zaadvast, F1 en heirloomrassen?

Deze blog legt het verschil uit tussen zaadvaste rassen (waarvan je zelf zaden kunt oogsten), F1-hybriden en heirlooms (historische rassen). Terwijl F1-rassen vaak meer opbrengst bieden, zijn zaadvaste rassen ideaal voor wie zelf zaden wil bewaren.

Zaadvaste tomatenrassen

Bij een zaadvast tomatenras kun je de zaden uit de tomaten halen en opnieuw zaaien. De nieuwe tomatenplanten zijn dan exact hetzelfde als de plant waar je de zaden van geoogst hebt. Dat is heel handig, want zo kun je elk jaar zelf het zaad oogsten van de rassen die je lekker vindt. 😊

Mijn tip: Hoe herken je een zaadvast ras? Kijk op de verpakking. Staat er F1 voor de naam? Dan is het ras niet zaadvast. Staat er alle de naam van het ras? Dan is het een zaadvaste soort.


Wat is een F1-tomaat (hybride)?

Een F1-hybride is een kruising tussen twee verschillende zaadvaste tomatenrassen. Dit proces is arbeidsintensief bij tomaten en gebeurt handmatig. Door de stamper van het ene ras te bestuiven met stuifmeel van het andere ras, ontstaat een nieuw ras met specifieke eigenschappen.

De meeste tomaten in de supermarkt zijn F1-rassen. Hoewel je de zaden uit deze tomaten kunt zaaien, zal de volgende generatie niet 'raszuiver' zijn. De planten krijgen uiteenlopende eigenschappen van hun (groot)ouders, wat voor professionele kwekers ongewenst is vanwege het gebrek aan uniformiteit.

Waarom een F1 tomatenras?

Groeikracht: F1-planten zijn vaak vitaler en groeien sneller.
Opbrengst: Ze geven doorgaans een grotere hoeveelheid vruchten.
Resistentie: Ze zijn vaak beter bestand tegen ziektes zoals de aardappelziekte (Phytophthora).

Heirloom-tomatenrassen

Heirloom tomaten (ook wel erfgoedrassen genoemd) zijn zeer oude, zaadvaste rassen die vaak al generaties lang in een familie of streek worden doorgegeven. Deze rassen zijn geselecteerd op hun unieke smaak, kleur of geschiktheid voor een specifiek klimaat. Omdat ze zaadvast zijn, kun je van deze bijzondere soorten elk jaar zelf zaden oogsten.

Mijn tip: Omdat heirlooms populair zijn vanwege hun smaak of uiterlijk, worden gewone zaadvaste rassen soms onterecht als heirloom verkocht voor commerciële doeleinden.

Een eigen heirloom-tomatenras 

Ik had graag een mooi verhaal verteld over een heirloomras in onze eigen familie. Zowel mijn vader als mijn opa waren tomatenkwekers, maar helaas hebben wij geen eigen ras; zij kochten hun tomatenzaden altijd bij zaadbedrijven. 😢

Roemeense heirloomras
Van een Roemeense vriend heb ik echter wel zaad van een heirloom-ras gekregen. Dit roze vleestomatenras met een bijzondere smaak is al heel lang in zijn familie; hij kreeg de zaden van zijn moeder, die  ze weer van haar moeder had, enzovoort. Het is heel bijzonder om dit soort oude rassen te kweken, zeker als je het verhaal erachter kent.


Conclusie: 
Welk tomatenras kiezen?

De keuze hangt af van je doel:
- Wil je maximale opbrengst en ziekteresistentie? 
Kies dan voor een F1-hybride.
- Wil je unieke smaken en zelf zaden oogsten? 
Ga dan voor een zaadvast- of heirloomras.

Uiteindelijk is het belangrijkste dat de tomaat lekker is en goed groeit in jouw tuin of kas. 

Een man glimlacht en kijkt naar de camera. Buiten, met bomen en een houten paal op de achtergrond.

Onze kweker Gaby

Vraag? mail gerust.

team@farmzy.eu
Een hand die een langwerpige, groene en rode tomaat aan de tros vasthoudt.
Diverse kleurrijke tomaten gerangschikt op een verweerde, donkere houten ondergrond.

Wanneer tomaten zaaien?

Wat is de juiste zaaidatum voor in de kas en voor buiten?
Schopblad in de aarde, close-up, buiten. Handvat zichtbaar, aarde scherp in beeld, groene spruiten.
Rijpe tomaten aan de plant, die van groen naar rood verkleuren, met groene bladeren en een houten paal op de achtergrond.

 Andere veelgestelde vragen over:

 zaadvaste, F1- en heirloom

Wat is het verschil tussen F1-hybriden en zaadvaste rassen? 
Een F1-hybride is een kruising tussen twee verschillende ouders; de zaden hiervan geven geen identieke nakomelingen. 
Zaadvaste rassen zijn stabiel: de zaden die je oogst, geven precies dezelfde plant en vrucht als de ouder.


Kun je zaden van supermarkttomaten zaaien? Ja, dat kan, maar omdat dit bijna altijd F1-hybriden zijn, is de uitkomst onvoorspelbaar. De kans is groot dat de tomaten er anders uitzien of anders smaken dan het origineel.


Waarom zijn F1-zaden duurder dan zaadvaste zaden? 
Het produceren van F1-zaden is arbeidsintensief. De planten moeten handmatig worden bestoven in gecontroleerde kassen.


Wat betekent de term 'Heirloom' bij tomaten? 
Heirlooms (erfstukken) zijn oude tomatenrassen die al minstens 50 jaar bestaan en van generatie op generatie zijn doorgegeven. Ze staan bekend om hun unieke kleuren, vormen en vaak superieure smaak.

Zijn F1-hybriden hetzelfde als GMO (genetisch gemodificeerd)? 
Nee. F1-hybriden ontstaan door handmatige kruisbestuiving van twee zaadvaste rassen.
GMO gebeurt in een laboratorium door DNA van verschillende soorten te mengen, wat bij consumentenzaden in Europa niet is toegestaan.


Waarom groeien mijn geoogste zaden niet 'raszuiver' uit? 
Dit komt meestal omdat de oorspronkelijke plant een F1-hybride was, of omdat een insect de bloem heeft bestoven met stuifmeel van een ander tomatenras in de buurt (kruisbestuiving).


Zijn heirloom tomaten gevoeliger voor ziekten dan hybriden? 
Vaak wel. F1-hybriden zijn specifiek gekweekt op resistentie tegen ziektes. Heirlooms missen die moderne bescherming soms, waardoor ze in een natte zomer kwetsbaarder kunnen zijn.


Hoe lang kun je tomatenzaden bewaren? Tomatenzaden blijven hun kiemkracht lang behouden. Mits goed gedroogd en koel bewaard (rond de 5-7 graden), kun je ze gemiddeld 5 tot 6 jaar succesvol zaaien.