Hoe tomaten kweken?
Stap voor stap uitgelegd

Tomaten kweken in 12 stappen

Al jaren kweek ik met passie mijn eigen tomaten. In deze blog leg ik je in 12 stap uit hoe je de tomatenteelt in je achtertuin, op je balkon of in de volkstuin tot een groot succes maakt. 

Bij elke stap vind je een link naar een uitgebreid blogartikel over dat onderwerp.

1. Het juiste tomatenras kiezen

Een succesvolle tomatenteelt begint bij de juiste raskeuze. Jouw ideale tomatenras hangt af van de teeltlocatie en teeltmethode:  

In de kas: Hier groeien vrijwel alle tomatenrassen goed; je kunt alle rassen kiezen. 😀

Buiten in de volle grond: Kies voor vroege tomatenrassen (oogstbaar binnen 68 dagen) en Phytophthora-resistente tomatenrassen zoals: Rondobella en Primabella.


Op het balkon of potten: Gebruik compacte struiktomaten of dwergstamtomaten.
Mijn tip: Experimenteer jaarlijks met een paar nieuwe soorten om je eigen favorietenlijst op te bouwen!


2. De beste tijd om te zaaien

Tomaten hebben tijd nodig. We beginnen daarom binnen met voorzaaien in de vensterbank. De timing van tomatenzaad zaaien hangt af van waar de tomatenplant uiteindelijk komt te staan:

Zaaien voor in kas: 
14 februari – eind maart
Uitplanten in kas: 
Vanaf 14 april

Zaaien voor buiten: 
14 maart – eind maart 
Uitplanten in kas: 
Vanaf 14 mei (na IJsheiligen)

3. Tomatenzaad zaaien

1. Vul een zaaitray of bakje met goede zaaigrond, strijk het glad en druk het licht aan.
2. Verdeel de tomatenzaden en label direct het tomqtenras.
3. Bedek de tomatenzaden met een dun laagje vermiculiet of zaaigrond.
4. Geef voorzichtig water (met een plantenspuit of kleine gieter) zodat de zaden niet wegspoelen.
5. Dek het bakje af met huishoudfolie (prik er enkele gaatjes in) en zet het op een warme plek (20°C tot 25°C).

Vind ook: Onze tomatenzaden ðŸ˜‹

4. Jonge tomatenplanten opkweken

Zodra de eerste blaadjes verschijnen, mag het folie eraf. Verplaats de jonge tomatenplantjes naar een zo licht mogelijke, koelere plek (16°C). Dit voorkomt dat ze "ijl" (lang en dun) worden.

Verspenen: Zodra de jonge tomatenplantjes elkaar verdringen, verhuis je ze naar potten van minimaal 12 cm, met drainage gaten.
Verzorging: Laat de grond van de jonge, opgepotte tomatenplanten tussen de gietbeurten door goed opdrogen en geef bij elke beurt plantenvoeding mee met het water. 
Ondersteuning: Gebruik als de tomatenplanten 15 cm hoog zijn een bamboestok en een clip voor ondersteuning.
Afharden: Laat de planten een week lang overdag buiten wennen aan de temperatuur voordat je ze definitief uitplant.


5. Tomaten bemesten

Tomatenplanten zijn "grootverbruikers" qua voeding. Kies bij voorkeur voor organische plantenvoeding in plaats van kunstmest. Dit is beter voor de natuur en zorgt voor veel meer smaak aan de vruchten. 

Basisbemesting: Gecomposteerde mestkorrels zijn een goede basisbemesting voor groenteplanten zoals tomatenplanten, komkommerplanten, aubergineplanten, paprikaplanten en courgetteplanten.

Toepassing: Strooi bij het planten ongeveer 8 handen (200 tot 300 gram) mestkorrels in het plantgat en plant de jonge tomatenplant hier bovenop. De voeding komt in de loop van het seizoen geleidelijk vrij voor de tomatenplanten.


6. De ideale plantlocatie

Tomaten houden van zon, warmte en het liefst droge bladeren.

In de kas: Ideaal vanwege de warmte en droogte, maar zorg voor goede ventilatie. Bij extreme hitte kun je de kas "wit krijten" om zonnebrand en te hoge temperaturen te voorkomen.

Buiten: Kies de zonnigste, warmste plek uit de wind. het liefst onder een afdakje.

Afstand: Houd 50 cm afstand tussen de tomatenplanten. Geef na het planten direct ruim water zodat de grond goed om de wortels sluit.

Mijn tip: Plant ze diep! Tomatenplanten hebben een unieke eigenschap: ze kunnen wortels aanmaken langs de gehele stengel. Wanneer je de plant in het plantgat zet, mag je hem gerust tot aan de eerste echte blaadjes in de grond zetten. De plant zal op het begraven deel extra wortels aanmaken. 


7. Hoe geef je tomaten water?

De gouden regel: Geef water bij de wortels, nooit op de bladeren. 
Natte bladeren vergroten de kans op schimmels zoals Phytophthora (aardappelziekte).

Tijdstip: Geef 's ochtends water, zodat de plant de hele dag vocht heeft om te koelen.
Dosering: Geef net geplante Jonge tomatenplanten goed water om aan te slaan. Bouw dit na twee weken af. In de praktijk heeft een tomatenplant vaker last van te véél water dan van te weinig. Door de watergift te beperken, Krijg je zoetere tomaten. 
Let op: planten in potten hebben wel dagelijks water nodig..


Mijn tip: Tomatenplanten die te weinig water krijgen, slechte wortels hebben of als ras er gevoelig voor is, kunnen neusrot ontwikkelen. Vaak komt dit door problemen met de calcium opnamen. Een beetje zeewierkalk in het plantgat strooien vóór het planten kan helpen dit te voorkomen of verminderen.


8. Tomatenplanten opbinden

Als je niets doet, kruipt een tomatenplant over de grond. Dit zorgt voor een onoverzichtelijke wirwar aan bladeren, kleine vruchten en een veel grotere kans op schimmels zoals Phytophthora. 

Waarom opbinden? Het bespaart enorm veel ruimte, de bladeren drogen sneller na regen en de kop van de plant vangt maximaal zonlicht. Dit resulteert in een hogere opbrengst en zoetere tomaten.
Om je tomatenplanten gezond en productief te houden, kun je kiezen uit drie beproefde opbind methodes:

Langs een stok: De meest gekozen methode voor de hobbytuin. Gebruik stevige bamboe- of wilgenstokken van 2 tot 2,5 meter. Steek ze diep in de grond en bind de hoofdstengel telkens onder een nieuwe tros vast met juten touw of een handige tomatenclip.

Langs een touw: Ideaal als je veel planten (meer dan 20) hebt of in een kas kweekt. Span een stevig ijzerdraad op 2 meter hoogte en hang per plant een touw naar beneden. In plaats van te knopen, draai je de kop van de plant wekelijks simpelweg om het touw heen (indraaien). Dit werkt veel sneller dan binden.

Hogedraadsysteem: Dit is de professionele methode voor een extra lang seizoen. Met speciale haken en extra touw kun je de planten laten 'zakken' en opschuiven als ze de bovenkant bereiken. Hierdoor kan een plant wel 10 tot 13 meter lang worden!


9. Tomaten dieven en snoeien

“Dieven" is na tomaten opbinden, misschien wel het belangrijkste klusje tijdens het groeiseizoen. Een dief is een zijscheut die groeit in de oksel van de plant (het punt waar een blad aan de hoofdstengel zit). Als je deze scheuten niet verwijdert, verandert je plant in een ondoordringbaar oerwoud van blad.

Waarom moet je dieven?
Energie naar de vrucht: De plant steekt zijn energie in het maken van tomaten in plaats van extra bladeren en stengels.

Grotere tomaten: Zonder dieven krijg je veel kleine tomaatjes; door te dieven krijg je mooie, grote vruchten.

Minder ziekten: Een gediefde plant is opener, waardoor de wind het blad na regen sneller droog blaast. Dit verkleint de kans op tomaten ziekten aanzienlijk.

Hoe dief je een tomatenplant?
Controleer je tomatenplanten wekelijks. Doe dit bij voorkeur op een zonnige dag in de ochtend; de scheuten zijn dan nog bros en breken gemakkelijk af. Pak de dief tussen je duim en wijsvinger en buig hem opzij tot hij afbreekt. Hoe kleiner de dief, hoe kleiner de wond en hoe sneller de plant herstelt.

Belangrijke uitzondering! 
Alleen stamtomaten hoeven gediefd te worden. Struiktomaten moet juist niet gediefd worden. Let goed op welk ras je hebt:

Stamtomaten: Deze groeien langs een stok of touw en moeten gediefd worden tot één hoofdstengel. 
Mijn tip: Bij zeer sterke planten kun je eventueel één dief laten staan om met een "dubbele kop" te kweken).

Struiktomaten en dwergtomaten: Deze hoef je niet te dieven. Zij stoppen vanzelf met groeien en hebben al die zijscheuten juist nodig om nieuwe vruchten te maken.


10. Bestuiven en snoeien

Voor een tomaat moet de bloem bestoven worden.
Gebeurt dit niet dan blijven de tomaten klein. Dit worden "knopen" genoemd.

Buiten: gebeurt dit door de wind en insecten en hoef je niets te doen.

In de kas: Omdat er in een kas de wind ontbreekt, moet je hier een handje helpen. Tik twee keer per week rond het middaguur zachtjes tegen de bloemtrossen om het stuifmeel te laten vallen.

Trossnoei: Bij vleestomaten is het slim om de trossen te snoeien tot 3 of 4 vruchten. Zo krijgt de plant de kracht om echt grote, mooie vleestomaten te maken.

Blad snoeien (bladplukken): Door het blad rond een beginnend kleurende tros te verwijderen kan de zon direct op de tomaten schijnen, waardoor ze sneller rood (en zoeter!) worden. Zorg dat de plant minimaal 8 volwassenbladeren overhoud. De bladeren zijn de suikerfabriekjes van de plant.


11. Hoe oogst je tomaten?

Het moment van de waarheid! De eerst oogst van je tomatenplanten! Hier heb je maanden naar toe gewerkt. 😃

Tomaten pluktechniek: Pak de tomaat vast. Zoek de verdikking (het "builtje") op het steeltje van de tomaat (Het kroontje). Druk hier met je wijsvinger op en draai de tomaat omhoog. Hij breekt dan perfect af bij het knikpunt, met het groene kroontje er nog aan.

Mijn tip: Bewaar vers geplukte tomaten nooit in de koelkast. De kou stopt het rijpingsproces en tast de celstructuur aan, waardoor de tomaat waterig wordt en zijn aroma verliest. Bewaar ze op een mooie schaal op het aanrecht; daar blijven de geur en smaak het best behouden.


12. Het einde van de teelt

Aan alles komt een einde. Ook aan de teelt van tomaten, helaas. 😢
Koppen: Haal de top (de groeipunt) uit de plant. Hierdoor stopt de plant met het maken van nieuwe trossen die toch niet meer rijp worden. Alle energie gaat nu naar het afrijpen van de laatste tomaten voordat het koude, natte najaar begint.

Buiten vleestomaten: 
Rond eind juli.
Buiten midden en cherytomaten: 
Rond half augustus.

In kas vleestomaten: 
Rond half augustus.
In kas midden en cherrytomaten: 
Rond eind augustus.


Een man glimlacht en kijkt lichtjes opzij; hij staat buiten, vlakbij een houten constructie.

Onze kweker Gaby

Vraag? mail gerust.

team@farmzy.eu
Houten krat gevuld met kleurrijke heirloomtomaten: rood, oranje, geel en dieppaars, op gras.
Open box with tomato plants and
Tomatenplant met rijpe tomaten in verschillende stadia, ondersteund door een spiraalvormige stok en klem.
Handen planten een klein tomatenplantje in donkere aarde.

Tomaten zaadjes kopen?

In onze webshop vindt je alles wat je nodig hebt om thuis tomaten te kweken.