Phytophthora bij tomaten

Grijp op tijd in! Zo herken en voorkom je aardappelziekte in tomaten.

Phytophthora! 
Een ramp voor tomaten

Je tomatenplanten groeien buiten, ze zien er gezond uit en de eerste vruchten rijpen in de zon. Maar dan, vaak rond augustus na een regenachtige periode, verschijnen er plotseling bruinzwarte vlekken op de planten. Het begint subtiel op de stengels en bladeren, maar binnen een week verspreidt het zich razendsnel over de hele plant en naar de vruchten. Als dit je bekend voorkomt, heb je te maken met Phytophthora infestans, ook wel de aardappelziekte genoemd.

In deze blog leggen we je uit wat Phytophthora is en tips om het te voorkomen.



Wat is Phytophthora?

Phytophthora is een hardnekkige waterschimmel die uitstekend gedijt in vochtige, warme omstandigheden.

Naast aardappelen is de tomatenplant de belangrijkste waardplant voor deze verwoestende schimmel. Zodra de eerste infectie een feit is, gaat het proces razendsnel, zeker bij een hoge luchtvochtigheid.

Kweek je tomaten in een kas? Dan is de kans op besmetting klein. Maar voor de buitenteelt van tomaten is Phytophthora vijand nummer één.


Hoe herken je aardappelziekte?

Je herkent de Phytophthora aan bruinzwarte, vlekkerige verkleuringen op de bladeren en stengels. Op de vruchten ontstaan harde, bruine vlekken die eruitzien alsof de tomaat van binnenuit rot. 
Tomatenplanten vertonen ziekteverschijnselen van Phytophthora, waaronder verkleuring van de stengel en vlekken op de vruchten.

Phytopthtora op stam, blad en vruchten.

Succesvol buiten tomaten kweken

Helaas is er momenteel geen goede geneesmiddel voor tomatenplanten die eenmaal besmet zijn door Phytophthora. De focus ligt daarom volledig op het voorkomen van Phytophthora.
Dit kan op 3 manieren.



1. Phytophthora resistente rassen

Wil je zonder zorgen buiten tomaten kweken, ook in een natte Nederlandse zomer? Kies dan voor Phytophthora resistente tomatenrassen. Dit is de meest effectieve manier om oogstverlies te voorkomen.

Niet alle tomatenrassen zijn even resistent. De weerstand wordt bepaald door specifieke genen in de tomatenplant. Hoe meer Phytophthora-genen een tomatenras bezit, des te beter is de plant bestand tegen de aardappelziekte. Hieronder vind je een duidelijke classificatie om de mate van resistentie aan te duiden:

Klasse 1: Hooguit een enkel blaadje wordt aangetast. 

Klasse 2: Na verwijderen van aangetaste delen weinig opbrengstverlies.
Dit zijn: Rondobella, Sweet Survivor, Beef Survivor.
Jonge tomatenplantjes met een tros tomaten.
Een stapel groene komkommers naast een klein komkommerplantje; de ​​tekst luidt
Klasse 3: Plant is aangetast, maar de oogst blijft redelijk.
Dit zijn: De  Barao en Sweet King.

Klasse 4: Plant zwaar aangetast, maar sterft niet (beperkte opbrengst). 
Dit zijn: Outdoor Girl.
Het met de hand verwijderen van een uitloper van een tomatenplant in een kas.

Phytophthora resistentie?

Lees ook: Welke genen werken tegen Phytophthora en hoe werkt het?

Button

2. Houd de tomatenbladeren droog

Ook al heb je Phytophthora-resistente tomatenrassen, dan nog moet je buiten een aantal maatregelen nemen om je planten gezond te houden. Bij e en hoge Phytophthora-druk kunnen resistente tomaten namelijk alsnog last krijgen van de ziekte.

Phytophthora kan alleen toeslaan als de bladeren van de tomaten nat zijn; de schimmel heeft namelijk vocht nodig om op het blad te kunnen kiemen. Zorg er daarom voor dat het blad van de tomatenplant niet nat wordt, of dat het na een regenbui weer heel snel opdroogt.

Maak een overkapping:
Veel succesvolle buitenkwekers maken een afdakje van transparante folie boven hun planten. Dit eenvoudige middel is vaak al genoeg om de schimmel buiten de deur te houden, doordat de tomatenplanten droog blijven.

Zorg voor ventilatie tussen de planten:
Plant buiten de tomatenplanten minimaal 50 cm of meer uit elkaar, voor een goed lucht circulatie. Hierdoor droogt het blad sneller na een regenbui.

Tomatenplanten altijd opbinden: 
Bind tomatenplanten altijd op langs een stok of touw. Over de grond kruipende planten blijven na regen veel langer nat, wat de kans op ziektes vergroot. Bovendien gaat het dieven, blad verwijderen en oogsten een stuk makkelijker bij opgebonden planten.

Snoei bladeren voor meer luchtigheid: 
Snoei vanaf eind juli meer blad van de tomatenplanten. Haal de onderste bladeren van onderkant wat hoger weg. Maar haal ook wat bladeren hoger in de plant weg, zodat er goed lucht tussen de tomatenplanten kan ventileren en de planten na een regenbui eerder droog zijn. 
Het met de hand verwijderen van een uitloper van een tomatenplant in een kas.

Buiten tomaten kweken

Lees ook: Hoe, Waar en Waarom blad verwijderen.

Button

3. Verwijder aangetaste plantdelen

Mocht er ondanks alle maatregelen toch een Phytophthora-aantasting ontstaan, haal deze dan meteen weg. Voer de aangetaste plantdelen af via de gft-bak (gooi ze liever niet op je eigen composthoop). Hoe sneller je de zieke delen verwijdert, des te meer je de verdere uitbreiding van de schimmel vertraagt.

Ik hoop je zo genoeg tips te hebben gegeven om buiten succes tomaten te kweken. Wat er is niets lekkerder dan zelf gekweekte tomaten. 😊
Het met de hand verwijderen van een uitloper van een tomatenplant in een kas.

5 beste buitentomaten

Lees ook: Met deze rassen heb je altijd succes!

Button
Een man met kort bruin haar glimlacht, buiten bij een houten paal en groen.

Onze kweker Gaby

Vraag? mail gerust.

team@farmzy.eu
Tomatenplanten met rode en groene vruchten, bordje met de tekst
Twee kinderen lachen in een moestuin en eten tomaten. Fel zonlicht, houten schutting op de achtergrond.

Multiflora tomaten

Lees ook: Trossen met 100de tomaatjes aan 1 tros!
Iemand werkt in een kas en verzorgt tomatenplanten die vol hangen met rijpe vruchten.
Een man en een kind plukken tomaten van een klimrek in een kleine tuin.

 Andere veelgestelde vragen over:

Aardappelziekte in tomaten

Kun je tomaten met aardappelziekte nog eten? 
Het wordt afgeraden om tomaten met bruine vlekken te eten. De schimmel tast de structuur en smaak aan, en de vrucht kan ook andere bacteriën aantrekken die niet gezond zijn voor consumptie. Gezonde, ongeschonden vruchten aan een besmette plant kun je wel eten, maar oogst ze direct.


Is aardappelziekte bij tomaten te genezen?
Nee, eenmaal aangetaste tomatenplanten kunnen niet genezen. Je kunt de verspreiding hooguit vertragen door besmette delen direct ruim weg te snoeien. Als de stam is aangetast, is de plant meestal verloren.


Mogen tomaten naast aardappelen staan?
Liever niet. De schimmel (Phytophthora infestans) verspringt heel makkelijk van aardappelen naar tomaten. Als je aardappelen ziek worden, is de kans bijna 100% dat je buitentomaten ook besmet raken. Houd ze zo ver mogelijk uit elkaar.


Helpt melk echt tegen de aardappelziekte?
Melk werkt uitsluitend preventief. De eiwitten in melk kunnen een beschermlaagje vormen waar de Phytophthoraschimmelsporen minder goed op hechten. Het is echter geen wondermiddel en werkt niet meer zodra de tomatenplant al zichtbaar ziek is.


Blijft de aardappelziekte in de grond zitten?
De Phytophthoraschimmel overleeft op levend plantmateriaal (zoals achtergebleven aardappelknollen). In de grond zelf overleeft de sporenvorm meestal niet heel lang, maar het is verstandig om elk jaar aan vruchtwisseling te doen en niet twee jaar op rij tomaten op dezelfde plek te zetten.


Wanneer is de kans op besmetting van Phytophthora het grootst?
De Phytophthoraschimmel slaat vooral toe bij de combinatie van warmte en vocht (ook wel "Phytophthora-weer" genoemd). Dit is vaak vanaf juli of augustus, na een warme regenbui of bij veel ochtenddauw waarbij het blad lang nat blijft.


Moet ik met Phytophthora besmette planten in de groenbak of op de composthoop gooien?
Gooi met aardappelziekte besmette tomatenplanten nooit op je eigen composthoop. De meeste composthopen worden niet heet genoeg om de Phytophthoraschimmel te doden. Doe de resten in de GFT-bak van de gemeente (die professioneel gecomposteerd wordt bij hoge temperaturen).


Welke tomatenrassen zijn het meest resistent?
Rassen zoals Primabella, Rondobella en Sweet Survivor staan bekend om hun zeer hoge resistentie. Hoewel geen enkele plant 100% immuun is, overleven deze rassen vaak een natte zomer waar andere planten direct afsterven.